Reklam
Ben Duydum

Türkiye Ekonomisinde Demiryolları

Türkiye Ekonomisinde Demiryolları
Reklam

Türkiye Ekonomisinde Demiryolları

Karayollarının hızlı gelişimine karşılık, demiryollarında Cumhuriyet dönemi’nde önemli bir atılım gerçekleştirilememiştir.

Yüksek taşıma potansiyeline ve yük taşımacılığındaki ekonomik olma özelliğine rağmen demiryolu yapımı ve işletmeciliğine gereken önem Cumhuriyet’in ilk yıllarında verilmiş, fakat daha sonra bu politika terk edilmiştir.

19’uncu yüzyılda İngiltere’de başlayan demiryolu ulaşımı, Osmanlı Devleti’nde ilk defa İzmir-Aydın hattının (130 km) açılmasıyla gerçekleşmiştir.

Bu hattın inşa ve işletme hakkı 1856 yılında bir İngiliz şirketine ayrıcalık (imtiyaz) olarak verilmiştir.

11  Temmuz 1866 tarihinde 130 km’lik bu ilk hat işletmeye açılmış, bunu 10 Ocak 1867 tarihinde 193 kilometrelik İzmir-Turgutlu hattı izlemiştir.

Padişah Sultan Aziz’in izniyle, İstanbul-Bağdat demiryolunun yapımına 4 Ağustos 1871 tarihinde Avusturyalılar tarafından başlanılmıştır.

1873’ün Ağustos ayında demiryolu İzmit’e ulaşmış, 1880 yılında yapım ve işletilmesi İngilizlere bırakılmıştır.

1889 yılında yapımına yeniden başlanmış, İzmit-Ankara arası 31 Aralık 1892 tarihinde işletmeye açılmıştır.

Osmanlı Devleti’nde demiryolu imtiyazı verilen İngiliz, Fransız ve Almanlar ayrı ayrı bölgeler üzerinde durmuştur.

Fransa; Kuzey Yunanistan, Batı ve Güney Anadolu ile Suriye’de, İngiltere; Romanya, Batı Anadolu, Irak ve Basra Körfezi’nde, Almanya; Trakya, İç Anadolu ve Mezopotamya’da etki alanları oluşturmuştur.

Osmanlı Dönemi’nde inşa edilen bu hatlardan Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde kalan demiryollarının uzunluğu yaklaşık 4.136 km’dir.

Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi, Osmanlı Dönemi’nde bugünkü Türkiye Cumhuriyeti millî sınırları içindeki coğrafyadaki ilk demiryolu hattı, İzmir-Aydın demiryolu hattıdır.

Cumhuriyet Dönemi’nde yabancıların ellerindeki demiryolları 25 Mayıs 1924 tarihinde çıkarılan 506 sayılı Yasa ile millîleştirilmiş ve Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdüriyeti Umumiyesi kurulmuştur.

1928-1937 yılları arasında 8 adet demiryolu ve liman şirketi satın alınarak 120,5 milyon T ödenmiştir.

1923-1938 döneminde yeni demiryolu yapımına önem verilmiş ve 3.000 km’lik yeni hat döşenmiştir.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu, birer hatla Ankara’ya ve kıyı şehirlerine bağlanmıştır.

Zamanın yöneticileri bu durumu şöyle ifade etmişlerdir: “Demir ağlarla ördük ana yurdu”.

Türkiye Cumhuriyeti’nde demiryollarının yapımı ve işletilmesi, 31 Mayıs 1927 tarih ve 1042 sayılı Yasa ile kurulan Devlet Demiryolları ve Limanları İdare-i Umumiyesi’ne verilmiştir.

İdare, 1929 yılına kadar Nafia (Bayındırlık) Bakanlığına, bu yıldan sonra Ulaştırma Bakanlığına ve günümüzde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlanmıştır.

29 Temmuz 1953 tarih ve 6186 sayılı Kanun ile KİT’e dönüştürülerek Türkiye Cumhuriyet Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi adını almıştır.

2013 yılında 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkındaki Kanun çıkarılarak demiryollarına özel şirketlerin girmesine imkân  tanınmıştır.

13 Ekim 2017 tarihinde TCDD Taşımacılık A.Ş. ile OMSAN Lojistik A.Ş. arasında “Lokomotif ve Vagon Kiralanmasına İlişkin İşbirliği Protokolü” imzalanmıştır.

2009 yılına kadar demiryolu altyapısının en önemli sorunu büyük nüfuslu kentler arasındaki demiryolu hatlarının yüksek hız ve kaliteli servise uygun olmamasıydır.

Bu sebeple ana hatlarda yolcu taşımacılığı istenilen düzeyde değildir.

13 Mart 2009 tarihinde Ankara-Eskişehir, 24 Ağustos 2011’de Ankara-Konya ve 25 Temmuz 2014 tarihinde Ankaraİstanbul arasında hizmete giren yüksek hızlı trenler (YHT), Türkiye’de yolcu taşımacılığı ve tren işletmeciliği açısından bir devrim olmuştur.

Uluslararası demiryolunun geliştirilmesi için Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan iş birliğiyle KarsTiflis-Bakü Demiryolu’nun 30 Ekim 2017 tarihinde açılmasıyla Londra’dan Çin’e kesintisiz demiryolu sağlanmıştır.

Uzunluğu 838 km olan demiryolunun, 76 km’si Türkiye’den, 259 km’si Gürcistan’dan ve 503 km’si ise Azerbaycan’dan geçmektedir.

Yeni hat sayesinde BTK (Bakü-TiflisKars) güzergâhında ürünler Çin’den Avrupa’ya demiryoluyla 15 günde ulaşabilecektir.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ