Reklam
Ben Duydum

DÖVİZ PİYASASI (2)

DÖVİZ PİYASASI (2)
Reklam

DÖVİZ PİYASASI (2)

Türkiye, T’yi 3 Mart 1990 tarihinden itibaren uluslararası konvertibl para ilan etmiş ve hem yurt içinde hem de yurt dışından serbestçe alınıp satılmasını sağlamıştır.

Böylece bankalar, özel finans kurumları ve yetkili müesseseler ticari ve ticari olmayan tüm işlemler için gişe alış ve satış kurlarını TCMB kurlarından bağımsız bir şekilde serbestçe belirlemeye hak kazanmışlardır (Altınkemer, 1990, s.3).

Böylece, T aynı zamanda spekülasyon ve manipülasyonlara da daha açık hâle gelmiş; Türk hükûmetlerinin T’nin değeri üzerinde oynayarak destekleme ve genişletici maliye politikaları uygulama imkânı sınırlanmıştır.

Kurulduğu 1944 yılından, 1971 yılındaki çöküşüne kadar Bretton Woods Sistemi uluslararası döviz piyasasında başlıca mekanizma olmuştur. Ne var ki, bu dönemde
dahi salt bir sabit veya esnek döviz kuru rejiminden söz etmek güçtür.

Döviz kuru rejimleri esnek dalgalanma, yönetimli dalgalanma, bir bant aralığında dalgalanma gibi tam veya kısmi serbest rejim olabileceği gibi sürünen bant, sürünen kur, sabit fakat ayarlanabilir kur şeklinde önemli ölçüde sabit rejim de olabilir.

Yine, daha ziyade gelişmekte olan ülkelerde 1990’larda moda olan para kurulu uygulaması da sabit döviz kuru rejimine örnek verilebilir.

Bazı ülkeler, ekonomik ilişkilerinin yoğunluğu, parasının saygınlığı ve istikrarı gibi nedenlerle ulusal paralarını başka bir ülkenin parasına tam anlamıyla bağlayabilmektedir.

Bu uygulamaya tam dolarizasyon denmektedir.

Döviz kuruyla oynayarak ekonomiyi soğutma veya ısıtma imkânı varken, bunun aynı zamanda ekonomik değer ölçüsü olan parayla oynayarak ekonomik aktörlerin ölçü birimi algısını zedelediği hatırda tutulmalıdır.

Türkiye’de döviz işlemleri temel üç piyasada yapılmaktadır. Bunlar; serbest döviz piyasası, TCMB denetimindeki döviz ve efektif piyasası, bankalararası döviz piyasasıdır.

Serbest piyasada işlemler nakit döviz işlemleri ile yapılır ve efektif kur geçerlidir.

Merkez Bankası piyasasında TCMB, bankalararası döviz hareketlerini yönetmenin yanı sıra kendi döviz kaynaklarını bankaların kullanımına sunmaktadır.

Ayrıca, Türk lirasının yabancı paralar karşısındaki değerini ayarlamaktadır.

Bankalararası döviz piyasası ise bankalar Merkez Bankası döviz ve efektif piyasası dışında bankaların kendi aralarında döviz işlemleri yaptıkları piyasadır.

1990 yılında itibaren faaliyette bulunan bankalararası döviz piyasasında işlemler bankaların limitleri dahilinde yapılır.

Döviz işlemlerinin yoğun olarak yapıldığı piyasa bankalararası döviz piyasasıdır.

Türkiye hem sabit kur rejimi uygulamalarında hem de esnek kur rejimi uygulamalarındaki başarısızlıklar nedeniyle birçok kriz yaşamıştır.

Verimlilik, yenilik, üretken faaliyetlerde canlanma olmaksızın, kısa ömürlü hükûmetlerle sırf para politikasına ve genişletici popülist maliye politikasına
dayanan icraatlar, bu krizlerde başlıca rolü oynamıştır.

Nitekim, Türkiye’nin 2001 finans kesimi krizi, millî gelirini 13 yıl önceki seviyesine geriletmiştir.

Bu krizin referans göstergelerinde enflasyon ve kur düzeyi ilişkisi esas alınmış ve öngörülen ilişki gerçekleşmeyince, sonuç krizi tetikleyici olmuştur.

Şubat 2001 krizinden sonra Türkiye, dalgalı kur sistemine geçmiştir.

Dalgalı kur politikası kapsamında döviz piyasasında kur döviz arz ve talebine göre belirlenmektedir.

Merkez Bankası döviz kurlarında aşırı dalgalanma olması veya başta fiyat istikrarı olmak üzere Bankanın belirlediği çeşitli hedeflere uygun olarak döviz piyasasında alım veya satım yaparak kura müdahale edebilir.

2008’de başlayan küresel mali krize bağlı olarak döviz piyasasında yaşanan aşırı dalgalanmalara karşı TCMB’nin etkili müdahaleleri söz konusudur.

Serbest piyasa ortamında esasen devalüasyon kavramı yerine değer aşınmasından söz edilmelidir.

Ancak devalüasyon hem uygulamada hem de literatürde yaygın bir kabul ve kullanıma sahip olduğu için hem sabit ve yönetimli kur sistemlerinde hem de dalgalı veya esnek kur sistemlerinde paraların değerlerindeki büyük oranlı düşüşler devalüasyon kavramıyla ifade edilmektedir.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ